Ég hef setið á ótal stefnumótunarfundum þar sem stjórnendur kynna stoltir nýju markmiðin sín. Þau eru yfirleitt skotheld samkvæmt gömlu góðu SMART-formúlunni. Þau eru sértæk, mælanleg, raunhæf og tímasett. Allt passar fullkomlega inn í Excel-skjalið. Samt gerist það furðu oft að þremur mánuðum síðar er enginn lengur að tala um þessi markmið. Þau liggja óhreyfð ofan í skúffu, eins og dýr líkamsræktarkort sem voru keypt í janúar.
Ástæðan er einföld: SMART er úrelt aðferð þegar kemur að því að hreyfa við manneskjum. Hún virkar ágætlega ef þú ert að panta skrifstofuvörur eða leggja malbik, en hún gerir ráð fyrir því að við séum vélmenni sem drífumst áfram af mælistikum og tímarömmum. Hún gleymir algjörlega að spyrja hvers vegna í ósköpunum okkur ætti ekki að vera alveg sama.
Þegar ég horfi á þessa mynd af BE SMART sé ég nákvæmlega hvað vantar í gömlu uppskriftina. Allt stálvirkið í miðjunni – stiginn, reglustikurnar og þetta risastóra stundaglas sem einhver greyið þarf að ýta upp hallann – er bara kaldur vélbúnaður. Ef þú bætir ekki við B fyrir ávinninginn (Benefits) og E fyrir tilfinningalegt vogarafl (Emotional Leverage), þá ertu bara að klifra upp stiga út í bláinn og vona það besta.
Ávinningurinn er vitinn uppi í skýjunum undir regnboganum – skýr mynd af því hvernig lífið eða vinnan breytist til batnaðar þegar áfangastaðnum er náð. En jafnvel fallegasti viti hreyfir ekki kranann úr stað. Líttu neðst í hægra hornið á myndinni. Þar stendur hjartað, hallar sér aftur af öllum lífs- og sálarkröftum og togar í reipið. Það er eina aflið sem getur lyft bómuna.
Rökhyggjan fær okkur til að kinka kolli á fundi, en það er tilfinningin – annaðhvort tilhlökkunin eftir sigrinum eða óttinn við að sitja föst í sama farinu – sem fær okkur til að mæta til leiks á gráum þriðjudagsmorgni þegar enginn er að horfa. Hversu mörg markmið hefur þú sett þér um ævina sem litu fullkomlega út á blaði, en létu hjartað í þér ekki slá einu slagi hraðar?
Munurinn á SMART og BE SMART er þess vegna ekki bara tveir aukastafir. Það er munurinn á árangri og mistökum. Án ávinnings sem þú finnur fyrir í maganum og tilfinningalegs drifkrafts sem togar í spottann ertu bara með vel orðaðan óskalista sem þú munt á endanum svíkja sjálfa(n) þig um.
Ör-gerð
Finndu spottann í krananum
Taktu eitt markmið sem þú ert með í gangi núna en finnur að þú ert farin(n) að draga lappirnar með. Leggðu allar mælistikur og tímaáætlanir til hliðar í fimm mínútur. Skrifaðu niður á blað svar við tveimur spurningum:
1.Hver er raunverulegi ávinningurinn (B)? Hvað breytist í alvörunni í lífi mínu eða annarra ef þetta tekst?
2.Hvað kostar það mig tilfinningalega (E) ef ég geri þetta ekki? Hvernig mun mér líða ef staðan verður nákvæmlega óbreytt eftir eitt ár?
Ef svörin hreyfa ekki við þér skaltu henda markmiðinu og finna annað sem gerir það.